ΕΚΔΗΛΩΣΗ Δ.Ο.Ε. 28 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014, ΒΕΡΟΙΑ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ – ΧΕΙΡΑΓΩΓΗΣΗ, Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ

ΕΚΔΗΛΩΣΗ Δ.Ο.Ε. 28 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014, ΒΕΡΟΙΑ

Συναδέλφισσες, Συνάδελφοι,

doeσήμερα πραγματοποιήθηκε από την Ομοσπονδία εκδήλωση με θέμα ‘’Αξιολόγηση – Χειραγώγηση, η στάση του συνδικαλιστικού κινήματος’’, στην Βέροια. Κεντρικοί ομιλητές ήταν οι καθηγητές Κωνσταντίνου Χ., Καθηγητής Σχολικής Παιδαγωγικής και Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης του Παν/μίου Ιωαννίνων και Γρόλλιος Γ., Καθηγητής Π.τ.Δ.Ε. του Α.Π.Θ.

Οι δύο καθηγητές πραγματοποίησαν εξαντλητικές ερευνητικές αναλύσεις της αξιολόγησης και των παραμέτρων της, σύμφωνα με το θέμα της εκδήλωσης. Ωστόσο, για τη δική σας ενημέρωση, παραθέτουμε ακριβή τμήματα των ομιλιών/τοποθετήσεων των 2 κεντρικών εισηγητών μετά από απομαγνητοφώνηση. Η συνολική επιστημονική ανάλυση και συχνά αποδόμηση του Π.Δ. 152/2013 δεν μπορεί να αποδοθεί με σαφήνεια και πληρότητα στα αποσπάσματα που ακολουθούν, όπως πραγματοποιήθηκε στην εκδήλωση από τους ομιλητές.

Κωνσταντίνου Χ. ‘’Η νομοθετική αξιολόγηση του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού έργου από τη σκοπιά των εκπαιδευτικών, της παιδαγωγικής και της κριτικής θεώρησης’’.

Πέντε είναι οι παράμετροι γύρω από την οποία περιστρέφεται η αξιολόγηση: α) ο σκοπός (γιατί θα πρέπει να γίνεται η αξιολόγηση), β) το αντικείμενο (τι θα πρέπει να αξιολογείται), γ) ο φορέας (ποιος θα πρέπει να είναι ο αξιολογητής), δ) κριτήρια (με ποια κριτήρια θα πρέπει να γίνει η αξιολόγηση) και ε) μέθοδοι – διαδικασία – μέσα. Η συλλογιστική της εισήγησης, βασίζεται στη σκοπιά πως η αξιολόγηση είναι μια φυσική και κοινωνική αναγκαιότητα, η οποία συνιστά αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής πράξης. Ωστόσο, δεν είναι μόνο παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό θέμα, αλλά είναι και πολιτικό, ιδεολογικό, οικονομικό και κοινωνικό. Επίσης, αποτελεί τεκμηριωμένη παραδοχή ότι το εκπαιδευτικό έργο δεν είναι μια υπόθεση που αφορά μόνο τον εκπαιδευτικό, αλλά επηρεάζεται και συγκαθορίζεται από έναν ικανό αριθμό εμπλεκόμενων παραγόντων. Την αξιολόγηση την εννοώ ως μια διαδικασία που αποβλέπει να προσδιορίσει όσο πιο συστηματικά, έγκυρα, αξιόπιστα και αντικειμενικά γίνεται, την καταλληλότητα, τη λειτουργικότητα και το αποτέλεσμα μιας εκπαιδευτικής δραστηριότητας σε σχέση με συγκεκριμένους στόχους και συγκεκριμένα κριτήρια.

Το εκπαιδευτικό έργο προσδιορίζεται από τρία επάλληλα επίπεδα. Το ένα έχει ως σημείο αναφοράς το αποτέλεσμα συνολικά του εκπαιδευτικού συστήματος. Το δεύτερο αφορά το αποτέλεσμα λειτουργίας της σχολικής μονάδας. Και το τρίτο, το αποτέλεσμα της εκπαιδευτικής και διδακτικής πράξης μέσα στη σχολική τάξη. Το Υπουργείο Παιδείας εστιάζει κυρίως στα δύο τελευταία, ενώ φαίνεται το πρώτο να μην επιθυμεί να το προσεγγίσει. Με άλλα λόγια, οι παράμετροι που το προσδιορίζουν, είναι, οι έμψυχοι συντελεστές εκπαίδευσης (μαθητές, εκπαιδευτικοί, δ/ντές, σχολικοί σύμβουλοι κλπ) και οι μη έμψυχοι συντελεστές εκπαίδευσης: εκπαιδευτική πολιτική, προγράμματα, σκοποί κλπ).

Σύμφωνα με τις έρευνες η αξιολόγηση αποβλέπει: στη βελτίωση της ποιότητας του εκπαιδευτικού συστήματος, στην προώθηση των αλλαγών και των καινοτομιών, στην ανατροφοδότηση και αυτογνωσία των εκπαιδευτικών, στην ανάπτυξη υπευθυνότητας και πρωτοβουλίας των εκπαιδευτικών, στη βελτίωση της επίδοσης των μαθητών, στην αξιολογική επιλογή των στελεχών εκπαίδευσης, στην επισήμανση τυχόν αδυναμιών των εκπαιδευτικών, στην υποστήριξη των εκπαιδευτικών με επιμορφωτικά προγράμματα, στην ενίσχυση του επαγγελματικού κύρους των εκπαιδευτικών, στη διασφάλιση ποιότητας του έργου των εκπαιδευτικών, στη διαπίστωση του βαθμού αποτελεσματικότητας του εκπαιδευτικού συστήματος, στη βελτίωση του προγράμματος των παιδαγωγικών σπουδών και τέλος στην ενημέρωση των εμπλεκομένων. Τα πορίσματα καταδεικνύουν και τα αρνητικά σημεία από την εφαρμογή της αξιολόγησης σε άλλα εκπαιδευτικά συστήματα. Τα ευρήματα έδειξαν πως η αξιολόγηση προάγει τον ατομικισμό και τον ανταγωνισμό. Κατηγοριοποιεί τους εκπαιδευτικούς σε ικανούς και μη ικανούς. Προκαλεί άγχος και μείωση απόδοσης των εκπαιδευτικών. Δεν αξιοποιείται, όπως υποστηρίζεται, η ανατροφοδότηση του εκπαιδευτικού έργου. Συνήθως εφαρμόζεται χωρίς τη συναίνεση των εκπαιδευτικών. Χρησιμοποιούνται κριτήρια αναξιόπιστα, μη αντικειμενικά και μη έγκυρα. Παρατηρείται αμφισβήτηση των αξιολογικών κρίσεων των αξιολογητών. Επιβαρύνονται οι σχέσεις των εκπαιδευτικών εντός του σχολείου και δημιουργούνται σχέσεις εξάρτησης ανάμεσα στους αξιολογητές και τους εκπαιδευτικούς. Περιορίζεται στα άμεσα ορατά αποτελέσματα της διδασκαλίας μετά από μια δίωρη επίσκεψη στο σχολείο. Παραγνωρίζονται οι υπόλοιποι συντελεστές του εκπαιδευτικού συστήματος. Χρησιμοποιείται συνήθως ως μέσο ελέγχου των εκπαιδευτικών. Και τέλος, επικρέμεται η προηγούμενη αρνητική εμπειρία του κλάδου, ο αποκαλούμενος ‘’επιθεωρητισμός’’.

Η αξιολόγηση είναι πράγματι μια φυσική και κοινωνική αναγκαιότητα. Επομένως, μέσα σε μια κοινωνία που είναι διαιρεμένη σε τάξεις, δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι έχουμε ουδέτερη αξιολόγηση. Ούτε ότι μπορεί να είναι αυτόνομη διαδικασία. Οφείλει, ή τουλάχιστον μπορεί, η αξιολόγηση, να στηρίζεται σε μια αντίληψη συλλογικού απολογισμού και συλλογικής ευθύνης και κριτικής. Αυτό το αποδέχονται οι εκπαιδευτικοί. Αυτό σημαίνει, πως στην αξιολόγηση πρέπει να συμπεριληφθούν οι βασικοί συντελεστές, δεν είναι μόνο ο εκπαιδευτικός. Συμπεριλαμβανομένης της εκπαιδευτικής πολιτικής που βγαίνει πάντα έξω από την αξιολόγηση που ασκείται από πολιτικούς που κατά κανόνα και με βάση τις μέχρι τώρα εμπειρίες μας δείχνουν να μην γνωρίζουν επαρκώς την εκπαίδευση. […] Η αξιολόγηση δεν πρέπει να μετατραπεί σε εργαλείο πειθαρχικού ελέγχου, κλιμακωτών ποσοστώσεων, αυτό είναι πρωτοφανές στα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης, που συμβαίνει στη χώρα μας, και επιβολής κυρώσεων. Αλλά να συνδεθεί με προτάσεις και δράσεις άρσης των εκπαιδευτικών αδυναμιών, μέσα από αναθεώρηση λειτουργίας του σχολείου, συνεργασίας, συλλογικότητας και επιμόρφωσης. Αυτό σημαίνει ότι η αξιολόγηση και πολύ περισσότερο η εκπαίδευση και η παιδεία δεν πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τη λογική των κανόνων της αγοράς εργασίας. Συρρικνώνοντας διαρκώς το κόστος τους και αυξάνοντας την απαίτηση για περισσότερη αποδοτικότητα. Το σχολείο δεν είναι επιχείρηση. Και δεν έχει μετρήσιμα κριτήρια όπως η επιχείρηση.

 

Γρόλλιος Γ. ‘’Η αξιολόγηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού’’

Η αξιολόγηση τέθηκε, με μεγάλη έμφαση, σαν βασικό στοιχείο εκπαιδευτικής πολιτικής, διεθνώς από τη δεκαετία του 1980 και μετά, στο πλαίσιο των νεοφιλελεύθερων και νεοσυντηρητικών πολιτικών. Οι πολιτικές αυτές στηρίζονται στη συκοφάντηση της δημόσιας εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών, στον καταλογισμό ευθυνών στην εκπαίδευση και στην κοινωνική επιτυχία, στην καταγγελία της εκπαίδευσης ως γραφειοκρατικής, αναποτελεσματικής, σπάταλης που προάγει χαμηλές επιδόσεις, είναι αποσυνδεδεμένη από την αγορά εργασίας, όπου κυριαρχούν εξισωτικές πολιτικές, όπου έχει διασαλευθεί η πειθαρχία. Απέναντι σ’ αυτές τις πολιτικές, που είναι Αγγλοσαξονικές, πηγή προέλευσης των νεοφιλελεύθερων, νεοσυντηρητικών πολιτικών, ιστορικά από τη δεκαετία του ’80 έως σήμερα, δόθηκε έμφαση στις ασκούμενες εκπαιδευτικές πολιτικές στα βασικά, στην αριθμητική, στη γραφή και την ανάγνωση και στην επιχειρηματικότητα που συνδυάστηκε με δραματική περικοπή δαπανών, αυστηρές επιθεωρήσεις των σχολείων, έμφαση στα standardsκαι στα tests. Με τη διείσδυση των επιχειρήσεων στο σχολείο και τη λογική επιλογής σχολείων από τους γονείς με βάση ιεραρχικές λίστες επιδόσεων και επιθεωρήσεων των σχολείων. Το σχολείο δηλαδή αντιμετωπίζεται ουσιαστικά ως οιονεί αγορά. 

Σήμερα γνωρίζουμε τα αποτελέσματα αυτών των πολιτικών. Ως αναφορά τους εκπαιδευτικούς, χαμηλό ηθικό και πρόωρη εγκατάλειψη του επαγγέλματος. Χαμηλή ζήτηση του επαγγέλματος, υψηλή ανασφάλεια. Οι δάσκαλοι κάνουν περισσότερα με λιγότερες προϋποθέσεις. Ως προς τους μαθητές. Επιλεκτικές διαδικασίες για την προσέλκυση της ‘’αφρόκρεμας’’ των μαθητών για καλύτερες επιδόσεις των σχολείων, για να πάρουν υψηλότερη θέση στις λίστες επιθεώρησης των σχολείων. Έμφαση στις μετρήσεις και στα tests, με αποτέλεσμα την τυποποίηση των παιδαγωγικών πρακτικών. Στασιμότητα των αποτελεσμάτων στα βασικά μαθήματα, όπως στη φυσική, στη γεωγραφία, στην ιστορία εδώ και 40 χρόνια περίπου στις ΗΠΑ. Μείωση των αποφοιτήσεων των μαθητών από τα 4/5 στα 3/5, 30% διαρροή των μαθητών στη Μεγάλη Βρετανία. Αυτά τα λέω για να καταδείξω πως αυτοί που μιλούν για την αξιολόγηση γενικά, ως την απαραίτητη συνταγή για τη λειτουργία των σχολείων πρέπει να γνωρίζουν ότι τα αποτελέσματα, ως αναφορά τη δημόσια παιδεία, είναι στην πραγματικότητα καταστρεπτικά για τη δημόσια εκπαίδευση.

Η κυβέρνηση και τα Μ.Μ.Ε. κατασυκοφαντούν καθημερινά, με αντίστοιχα επιχειρήματα, το σύνολο της λειτουργίας του σχολείου. Ενώ στην πραγματικότητα η πολιτική εξουσία είναι αυτή που κρατά στα χέρια της τα κλειδιά του σχολείου (χρηματοδότηση, επιμόρφωση κλπ).

Από την άλλη, συστήνει επιστημονικές επιτροπές με γνωμοδοτικό χαρακτήρα για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος. Και ενώ προωθεί μέσα από το συγκεκριμένο Π.Δ. τη σύνδεση των ατομικών επιδόσεων με την ατομική αξιολόγηση του εκπαιδευτικού, θέτοντας ως κριτήρια την προετοιμασία των μαθητών, τις ενέργειες των μαθητών και την εμπέδωση της γνώσης από τους μαθητές, εξαφανίζοντας βέβαια κρίσιμες παραμέτρους όπως η κοινωνικοοικονομική προέλευση των μαθητών και η μορφωτική προέλευση των οικογενειών τους, την ίδια ώρα, αυτές οι επιστημονικές επιτροπές, δεν τολμούν να αρθρώσουν ούτε ένα λόγο αυτοκριτικής για αυτά που έγραψαν και προετοίμασαν το έδαφος για τη νομοθέτηση της αξιολόγησης που συζητάμε.

Τι είναι αυτή η αξιολόγηση για την οποία μιλάμε. Είναι μια ιεραρχική, από τα πάνω, αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μπορεί μια τέτοια αξιολόγηση να είναι αξιόπιστη; Προφανώς όχι. Πρώτον, με δύο ώρες που θα παρακολουθήσει ένας σύμβουλος έναν εκπαιδευτικό στα τρία χρόνια, μπορεί να διαμορφώσει σαφή αντίληψη; Ακόμα και δέκα ώρες να τον παρακολουθήσει στα πλαίσια ενός σχολικού έτους, τότε η αναλογία είναι 1/60. Αν το βάλουμε σε αναλογία παρακολούθησης μιας ταινίας, είναι σαν να παρακολουθεί ένα λεπτό μιας ταινίας και μάλιστα να έχει και ολοκληρωμένη κρίση γι’ αυτή την ταινία. Προφανώς πρόκειται για παραλογισμό. Δεύτερον, η αξιολόγηση βάζει μια σειρά κριτηρίων. Υπάρχει ένας απίστευτος φορμαλισμός κριτηρίων, τα οποία τέμνουν το διδακτικό έργο σε μικρά κομμάτια, τα οποία όμως δεν μπορεί να τα αντιληφθεί σε ολότητα. Δεν πρόκειται για εργοστασιακή γραμμή παραγωγής. Τόσο ο δάσκαλος, όσο και ο μαθητής δεν είναι άψυχα αντικείμενα. Η διδακτική διαδικασία είναι απρόοπτη και προσδιορίζεται σε σημαντικό βαθμό από κοινωνικούς παράγοντες και προσωπικούς. Δεν λαμβάνει η αξιολόγηση υπ’ όψιν της ότι η εκπαίδευση είναι μια ζωντανή και πολύπλοκη διαδικασία. Επίσης, παραβλέπει, πως υπάρχουν διαφορετικές διδακτικές προσεγγίσεις. Η αξιολόγηση όπως κατατίθεται από την πλευρά της κυβέρνησης είναι μηχανιστική και περιπτωσιακή διαδικασία. Αποσκοπεί η συγκεκριμένη αξιολόγηση σε διαμόρφωση μιας κουλτούρας υποταγής και φόβου στους εκπαιδευτικούς. Ξεχνώντας προφανώς μια ρήση του Δ.Γληνού, κόντρα σ’ αυτή τη λογική, ‘ο δάσκαλος που δεν είναι ελεύθερος δεν θα μπορέσει παρά να διαμορφώσει ανελεύθερους και ψυχικά ανάπηρους ανθρώπους’’.

 

ΘΑ ΜΑΣ ΒΡΙΣΚΟΥΝ ΜΠΡΟΣΤΑ ΤΟΥΣ. ΚΑΝΕΝΑΣ ΜΟΝΟΣ.

ΔΗΜΟΣΙΑ, ΔΩΡΕΑΝ, ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ.

 

Για το Δ.Σ. του Συλλόγου

About Sechal Αριστοτέλης